Belangrijk om te weten

Overlijden van een dierbare7-9 jaarBelangrijk om te wetenBelangrijk om te weten

Kinderen rouwen ook!
Ook kinderen lijden onder een verlies en rouwen op hun manier als een dierbare is overleden. Misschien hopen we dat kinderen ‘gelukkig’ te jong zijn om te beseffen wat er gebeurd is. We hopen dat de pijn en het verlies het kind bespaard zullen blijven. Dit is helaas niet het geval.

Elk kind verwerkt het overlijden van een dierbare anders
Elk kind rouwt op zijn eigen manier en uit zijn gevoelens op zijn eigen manier. Daar is geen vast patroon voor. Toch zijn er wel gedragingen, gedachten en gevoelens die vaak voorkomen. Hoe en of kinderen van deze leeftijd deze gevoelens en gedachten uiten, verschilt per kind en per moment.

Kinderen rouwen op en af
Kinderen zijn niet in staat om continu verdrietig te zijn. Ze rouwen op en af. Een kind kan plotseling overdonderd worden door verdrietige gevoelens en even later alweer vrolijk naar buiten rennen. Het zet volwassenen wel eens op het verkeerde been, maar dit wisselen tussen verdriet en spelen is gezond gedrag.

Begrijpen, maar niet weten hoe ermee om te gaan
Op deze leeftijd kunnen kinderen verbanden leggen tussen verschillende gebeurtenissen. Ze begrijpen vaak wel wat er om hen heen gebeurt, maar weten niet hoe ze ermee om kunnen gaan. Ze krijgen enorm veel informatie als een dierbare overlijdt of ernstig ziek is. Het omgaan met al die informatie is heel moeilijk voor ze. Dat maakt ze kwetsbaar en soms angstig en vol verwarring.

Van magisch denken naar concreet denken
In deze leeftijdsfase maken kinderen een overstap van magisch denken (waarbij fantasie en werkelijkheid door elkaar lopen) naar het zogenaamde concrete denken. In het concrete denken zijn dingen goed of fout, moeilijk of makkelijk, leuk of stom; er zijn nauwelijks nuances. Ze hebben de neiging om dingen heel letterlijk te nemen.

Besef dat de dood onomkeerbaar is
Kinderen van zeven tot negen jaar kennen het verschil tussen dood en leven. Ze begrijpen meestal al dat dood zijn betekent dat je echt nooit meer levend wordt. Dat de dood voor altijd is. Het besef dat ook mensen van wie je houdt dood kunnen gaan, maakt kinderen van deze leeftijd vaak angstig.

Niet anders willen zijn
Kinderen van deze leeftijd willen niet anders zijn dan hun leeftijdgenoten. Soms verzwijgen ze bepaalde gebeurtenissen uit angst dat ze ‘anders’ worden gevonden en dan buiten de groep vallen.
Jannes verloor zijn vader en vertelt hoe dat bij hem zit:

Uitstellen van rouw
Kinderen van deze leeftijd gaan meestal pas rouwen als de situatie weer veilig aanvoelt voor hen. Dat is als het thuis weer rustiger en stabiel is. Dat kan meestal wel een jaar of (veel) langer duren!
Zo kan het zijn dat een kind die een ouder verliest het eerste jaar door lijkt te leven alsof er niets aan de hand is. Dan kan hij of zij ineens enorme slaapproblemen ontwikkelen. Of agressief worden naar andere kinderen. Of heel verdrietig worden en niet meer met andere kinderen willen spelen.

Het kind heeft zijn verdriet tijdelijk ‘opgeborgen’. De omgeving legt vaak niet de link met het overlijden, dat is immers alweer een jaar geleden…
Het uitstellen van rouw is overigens bij kinderen eerder normaal dan een afwijking. Wel is belangrijk dat deze verlate rouw wordt herkend en erkend en dat het kind hierbij de steun en begeleiding krijgt die het zo hard nodig heeft. Het definitief wegstoppen van verdriet kan tot ernstige problemen leiden. Bijvoorbeeld op het moment dat het kind in aanraking komt met iets dat het oude verlies 'raakt'.

Rouwen is nooit klaar
Een ingrijpend verlies verwerken, is een levenslang proces. Het is nooit klaar. Dat wil niet zeggen dat kinderen met een verlieservaring niet gelukkig kunnen worden. Maar het verlies is altijd ergens op de achtergrond aanwezig.
Sophie (14) verloor haar broer toen ze 8 was vertelt hoe dat bij haar is:

In elke ontwikkelingsfase waarin een kind komt, zal het verlies zich weer op een nieuwe manier manifesteren. Kinderen ontwikkelen zich en komen steeds tot nieuwe inzichten. Zij kunnen veel vragen stellen en deze vragen blijven stellen, omdat zij de informatie steeds weer op een andere manier begrijpen. 

‘Tijd heelt alle wonden’ gaat niet op! Het verwerken van een verlies gaat niet vanzelf. Het is hard werken en daarbij is de steun van mensen in de directe omgeving van grote waarde!

Multiculturele rouw
In gezinnen met een andere etnisch culturele achtergrond wordt vaak anders met de dood omgegaan. Het is goed om u van tevoren te verdiepen in de betekenis van de dood en de gewoonten die daarbij horen in andere culturen. Zie Multiculturele rouw.

Zorgen?
Als u de indruk heeft dat het niet goed gaat met een kind en denkt dat begeleiding van een professional bij het verwerkingsproces zinvol kan zijn, aarzel dan niet om uw zorg met ouders te delen. Ouders zien vaak niet hoe hun kind zich buitenshuis gedraagt en zijn blij met uw informatie - zolang deze zonder oordeel is. Als ouders uw zorg delen en begeleiding willen zoeken, kunt u hen wijzen op deze praktijkenzoeker.


Praktijken voor Jonge Helden


Meld je nu aan voor onze nieuwsbrief!

Vind ons leuk op Facebook!
7_9_2.jpg
 
‘Tijd heelt alle wonden’ gaat niet op! Het verwerken van een verlies gaat niet vanzelf. Het is hard werken en daarbij is de steun van mensen in de directe omgeving van grote waarde!